Specyfika grupy mieszanej- praca z dziećmi w różnym wieku

 Kształtowanie postawy dziecka jako członka zbiorowości przedszkolnej nie ogranicza się tylko do współżycia z rówieśnikami, lecz dotyczy także kontaktów z młodszymi i starszymi kolegami oraz osobami dorosłymi. Dlatego coraz częściej można zaobserwować tworzenie w przedszkolach grup mieszanych, skupiających dzieci w różnym wieku. Przebywanie dziecka w takiej grupie wpływa korzystnie na jego rozwój. Zróżnicowane ze względu na wiek dzieci dostarczają sobie wzajemnie szerokiego wachlarza doświadczeń emocjonalnych, społecznych i intelektualnych. Grupa swoją strukturą przypomina rodzinę i stwarza bardziej naturalne i korzystne warunki do rozwoju niż grupa jednorodna pod względem wieku. W grupie mieszanej dzieci otrzymują bogatą i różnorodną stymulację, nasilają się kontakty społeczne, dzieci wypracowują sobie różne sposoby komunikowania się z kolegami.

Zalety grupy mieszanej zróżnicowanej wiekowo

- Przebywanie w grupie mieszanej ma znaczący wpływ na rozwój społeczny dziecka. Zajmując coraz to inną pozycję społeczną dziecko staje się osobą coraz bardziej odpowiedzialną, kompetentną, czuje się potrzebne, przez co wzrasta jego poczucie wartości i odpowiedzialności. Szybciej dostrzega i rozumie zróżnicowane potrzeby i zasady współżycia. Edukacja społeczna jest szybsza i skuteczniejsza.

- Dziecko przebywa w naturalnym środowisku, zróżnicowanym lecz rzeczywistym, najbardziej odpowiednim dla jego rozwoju. Tak jak w naturalnym środowisku, nie uczy się tylko od równolatków, ale także od młodszych i starszych dzieci.

- Jest możliwy pobyt rodzeństwa w jednej grupie.

- Następuje szybsza adaptacja i integracja dzieci nowych.

- Następuje naturalna i samoistna nauka postaw tolerancji, partnerstwa i współżycia w środowisku nie ograniczonym jedynie do rówieśników.

- Naturalne jest zaangażowanie i opiekuńczość dzieci starszych nad młodszymi oraz możliwość prezentowania przed nimi bogatych doświadczeń. Dzieci młodsze nie czują się osamotnione, wiedzą, że mogą liczyć nie tylko na nauczycielkę, ale także na starszych kolegów, którzy pomogą i doradzą. Uczą się przy tym wyrażania próśb, mają także od kogo przyjmować wiedzę i doświadczenie, umiejętności i nawyki.

- Bogatszy jest rozwój duchowy dzieci, przekładający się na prace plastyczne i różne formy wyrażania siebie.

- Grupa zróżnicowana wiekowo ułatwia indywidualizację oddziaływań wychowawczych, nie tylko ze względu na wiek, ale także możliwości rozwojowe poszczególnych dzieci. Każde dziecko ma swój indywidualny rytm rozwoju psychicznego, fizycznego, intelektualnego i społecznego. W grupie mieszanej wiekowo można uwzględnić wszelkie niedostatki bez wytykania ich i zwracania na nie uwagi.

- Jest możliwość stosowania zróżnicowanej i ciekawej organizacji zajęć.

Wspólne dla dzieci w różnym wieku zajęcia, zabawy czy wywiązywanie się ze swoich obowiązków jak np. dyżury, powoduje, że przedszkolaki nawiązują serdeczne, przyjazne, pełne zrozumienia kontakty, zarówno pomiędzy sobą jak i nauczycielką, zbliżają się do siebie i kształtują postawy wpływające na ich zachowywanie się także w innych środowiskach, nie tylko aktualnie ale także w przyszłości.

Wspólna zabawa dzieci starszych i młodszych

Dzieci od początku powinny być uczone, które zabawki są dla nich odpowiednie i którymi mogą się bawić. Dobrze jest dokonać podziału zabawek odpowiednio do wieku, pozostawiając jednak dużą liczbę zabawek wspólnych. Przedszkolaki powinny taki podział respektować. Młodsze dzieci zrozumieją, że niektóre zabawki i pomoce dydaktyczne nie są przeznaczone dla nich. Ponieważ jednak interesują się tymi zabawkami, trzeba nauczyć starsze dzieci, aby uwzględniały przy organizowaniu swoich zabaw to zainteresowanie. Wspólne zabawy są bardzo dobrym sposobem uspołeczniania dzieci i wytwarzania się więzi uczuciowej między nimi. Starsze uczą się traktować małych kolegów serdecznie, cierpliwie i odnosić się z wyrozumiałością do ich braku sprawności czy wiadomości. Maluchy cieszą się ze wspólnych zabaw, okazują wdzięczność za okazaną pomoc i zainteresowanie, podczas tych zabaw wiele się uczą.

Podział obowiązków w grupie mieszanej

W grupie mieszanej istnieje wyraźny podział obowiązków i wymagań stawianych dzieciom młodszym i starszym. Dzieci powinny to zrozumieć i akceptować. Podział obowiązków dotyczy różnych przejawów życia codziennego- samoobsługi, prac porządkowych, zajęć i zabaw, wzajemnego pomagania sobie, sprawowania dyżurów.

Samoobsługa - o ile 5-6 latki są prawie całkowicie samodzielne w zakresie czynności samoobsługowych, to dzieci 3-4 letnie wymagają jeszcze pomocy w tym zakresie. Warto uczyć starsze dzieci, aby pomagały młodszym kolegom. Ważne jest jednak to, aby uświadomić starszakom, że należy tylko pomagać a nie wyręczać. Pomoc musi dotyczyć tylko tych czynności, których maluchy naprawdę nie umieją wykonać same. Jeżeli będą wyręczane, nauczą się, że mogą korzystać z ciągłej pomocy i nie będą próbować swoich sił tam, gdzie było by możliwe wykonanie przez nie tej czynności. Nauczycielka zawsze powinna jasno określić zakres czynności, które powinny wykonywać dzieci starsze, pomagając młodszym i wyjaśnić sposób ich realizacji.

W miarę osiągania przez maluchy wyższego poziomu sprawności i zdobywania różnych umiejętności, pomoc starszaków należy stopniowo ograniczać.

Prace porządkowe- wymagania stawiane dzieciom w różnym wieku muszą być różnicowane odpowiednio do ich możliwości. Wiadomo, że dzieci starsze mają już więcej doświadczeń z życia zespołowego, a ich wyższy poziom rozwoju umysłowego pozwoli na lepsze zrozumienie stawianych im wymagań i podawanych wyjaśnień. Wiedzą doskonale, dlaczego należy dbać o porządek (co nie znaczy, że zawsze tego przestrzegają). Wymagania wobec starszaków są większe, bardziej stanowcze wobec przestrzegania ustalonych zasad i reguł. Dzieciom tym powinno się także tłumaczyć, że to, czego im się czasem nie chce zrobić, maluchy mogą nie umieć, nie radzą sobie z wykonaniem jakiegoś zadania. Dlatego ważne jest zachęcanie starszych przedszkolaków do pomagania młodszym kolegom w zakresie wykonywania prac porządkowych. Do pomagania, nie do wyręczania.

Dyżury- podział czynności w grupie mieszanej powinien także dotyczyć jakości i zakresu wykonywanych dyżurów. Można powierzać je nie tylko dzieciom starszym, młodsze również chętnie podejmują się takiego obowiązku. Na początku roku szkolnego należy wyjaśnić dzieciom, na czym polegają dyżury, jaki jest zakres obowiązków dyżurnego w poszczególnej dziedzinie i jak należy reagować na polecenia osób dyżurujących. W naszej grupie od kilku lat istnieje sprawdzony system dyżurów. Dyżurnych wybieramy raz na tydzień, po dwie osoby do każdego dyżuru. Dzieci wiedzą, że dyżurnymi od zajęć i stolików mogą zostać tylko 5-6 latki, natomiast dyżurnymi od łazienek, szatni, zabawek, klocków i książek może zostać dziecko 4-letnie razem ze starszym kolegą. Jeżeli dyżurnym chce zostać 3-latek, zostaje przydzielony na jeden dzień do jednej z par (dla malucha dyżur kilkudniowy jest za dużym wyzwaniem).

Organizacja zajęć w grupie mieszanej

Organizacja zajęć w grupie dzieci w różnym wieku jest trudniejsza niż w grupie jednolitej, ze względu na konieczność prowadzenia pracy na kilku poziomach. Zajęcia są różnicowane ze względu na rodzaj, treść i czas. Ważne jest staranne dobieranie treści ze względu na wiek, możliwości i indywidualny poziom rozwoju dzieci. Metody i formy pracy muszą być starannie dobrane, a bogaty dobór środków wizualnych powinien uatrakcyjniać zajęcia.

Niektóre zajęcia i czynności możemy prowadzić z całą grupą, różnicując tylko zadania. Np. na zajęciach plastycznych zadaniem dla dzieci młodszych będzie wykonanie pracy na temat dowolny a dla starszych- na temat określony przez nauczyciela. Można także różnicować techniki- maluchy mogą rysować kredkami, a starsze wykonać kolaż z różnorodnych materiałów. Inny przykład -  praca z ilustracją- zadaniem dzieci młodszych może być policzenie postaci i określenie ich wyglądu, a starszych- ułożenie opowiadania związanego z treścią ilustracji.

Niektóre zajęcia są organizowane w ten sposób, że w pierwszej części ( ok. 10-15 minut.) biorą udział wszystkie dzieci. Mogą wysłuchać krótkiego opowiadania, rozwiązywać zagadki, dostosowane indywidualnie do ich poziomu rozwoju i wiedzy ( nie tylko do wieku- czasem młodsze dziecko radzi sobie z zadaniem lepiej niż dziecko starsze), nauczyć się słów piosenki, przeliczać w małym zakresie. Następnie maluchy przechodzą do kącików cichej zabawy lub do drugiej sali pod opieką woźnej oddziałowej lub stażystki. Cicha zabawa w tej samej sali ma tą zaletę, że młodsze dzieci mogą przysłuchiwać się i przyglądać zajęciu, a dzięki temu przyswajać wiedzę i nowe umiejętności w zakresie wybranym przez siebie. W poprzednim roku szkolnym, dzięki takiej organizacji zajęć wszystkie nasze 5-latki i niektóre 4-latki poprawnie wskazywały i nazywały cyfry, większość 5-latków znała litery, a niektóre z nich łączyły je w wyrazy i zdania.

Niektóre zajęcia prowadzimy całkiem oddzielnie, z podzespołem dzieci młodszych i starszych.

Pamiętajmy jednak, że rozwój dziecka nie zawsze jest adekwatny do jego wieku, a różnice indywidualne bywają czasem dość znaczne. Dlatego prowadząc zajęcia na kilku poziomach, z dziećmi w różnym wieku, nie należy sztywno trzymać się podziału wg wieku, lecz trzeba brać pod uwagę ogólny rozwój dziecka i w uzasadnionych przypadkach przenosić je z jednej podgrupy do drugiej. Kształtowanie postawy dziecka jako członka zbiorowości przedszkolnej nie ogranicza się tylko do współżycia z rówieśnikami, lecz dotyczy także kontaktów z młodszymi i starszymi kolegami oraz osobami dorosłymi. Dlatego coraz częściej można zaobserwować tworzenie
w przedszkolach grup mieszanych, skupiających dzieci w różnym wieku. Przebywanie dziecka w takiej grupie wpływa korzystnie na jego rozwój. Zróżnicowane ze względu na wiek dzieci dostarczają sobie wzajemnie szerokiego wachlarza doświadczeń emocjonalnych, społecznych i intelektualnych. Grupa swoją strukturą przypomina rodzinę i stwarza bardziej naturalne i korzystne warunki do rozwoju niż grupa jednorodna pod względem wieku. W grupie mieszanej dzieci otrzymują bogatą i różnorodną stymulację, nasilają się kontakty społeczne, dzieci wypracowują sobie różne sposoby komunikowania się z kolegami.

 

Grupa: